Poziome szyny asekuracyjne EN 795 D – szynowy system asekuracyjny ALTIRAIL
Szyna asekuracyjna to sztywna, wyprofilowana prowadnica zamocowana na stałe do konstrukcji utrzymującej. Przesuwny wzdłuż niej wózek stanowi ruchomy punkt kotwiczenia, dzięki czemu pracownik przemieszcza się swobodnie wzdłuż całego stanowiska, nie wypinając się ani razu. To rozwiązanie stosuje się tam, gdzie system linowy nie zdaje egzaminu: przy niewielkiej wysokości pod stanowiskiem, w miejscach o dużym zapyleniu i przeciągach albo tam, gdzie potrzebna jest asekuracja od dołu lub z boku. W takich sytuacjach, tradycyjne elastyczne liny asekuracyjne mogą okazać się niewystarczające ze względu na zbyt duże ugięcie podczas upadku. Poziome szyny asekuracyjne ALTIRAIL są certyfikowane jako urządzenie kotwiczące klasy D według normy PN EN 795:2012 wraz ze specyfikacją CEN/TS 16415 dla większej liczby użytkowników.
Zastosowanie – gdzie sprawdza się szyna asekuracyjna
Szynowy system asekuracyjny to rozwiązanie stałe, zaprojektowane pod konkretne stanowisko pracy. Najczęściej montujemy je tam, gdzie ta sama czynność powtarza się codziennie i zawsze w tym samym miejscu:
- stanowiska załadunku i rozładunku cystern drogowych oraz kolejowych,
- dachy wagonów towarowych, lokomotyw i tramwajów w halach utrzymania ruchu,
- hangary lotnicze – prace na skrzydłach i kadłubach samolotów,
- silosy, zbiorniki technologiczne i estakady rurociągów,
- rampy przeładunkowe, stanowiska załadunku i rozładunku towarów,
- suwnice, podesty obsługowe i linie produkcyjne w zakładach przemysłowych.
- elewacje i obiekty zabytkowe: Dyskretny profil aluminiowy z opcją anodowania lub lakierowania proszkowo na dowolny kolor z palety RAL doskonale wpasowuje się w architekturę budynku
- prace konserwacyjne na dachach: Poziome szyny asekuracyjne stanowią trwały szynowy punkt asekuracyjny, pozwalający bezpiecznie obsługiwać strefy przykrawędziowe, świetliki i klapy dymowe
Wspólny mianownik tych miejsc to dwie rzeczy: mała odległość od poziomu roboczego do podłoża, przez którą klasyczny system linowy jest zbyt „miękki”, oraz konieczność przejścia całego stanowiska bez odpinania się.
Podobnie jak przy każdym urządzeniu kotwiczącym, jeżeli w danym miejscu da się zastosować środek ochrony zbiorowej – na przykład barierki ochronne lub stały podest z balustradą – ma on pierwszeństwo. Szynę asekuracyjną stosuje się tam, gdzie takiego rozwiązania nie da się zamontować.
Jak działa szynowy system asekuracyjny
System składa się z trzech elementów: prowadnicy, wsporników mocujących ją do konstrukcji utrzymującej i wózka. Wózek jest tym, co odróżnia szynę od wszystkich pozostałych urządzeń kotwiczących – to on jest punktem kotwiczenia i porusza się razem z użytkownikiem.
Pracownik wpina się do wózka poprzez podsystem łącząco-amortyzujący: urządzenie samohamowne wg EN 360, urządzenie samozaciskowe na linie wg EN 353-2 albo linkę z amortyzatorem wg EN 355, zawsze z szelkami bezpieczeństwa wg EN 361 i łącznikiem wg EN 362. Siła dynamiczna działająca na użytkownika jest przy tym ograniczona do maksymalnie 6 kN, a siła wywołana upadkiem, przenoszona na konstrukcję, wynosi maksymalnie 12 kN.
Bardzo ważna różnica konstrukcyjna: obciążenie z upadku rozkłada się na wszystkie wsporniki wzdłuż trasy, a nie tylko na punkty końcowe i pośrednie, jak w systemach linowych albo przy pojedynczych punktach zaczepowych klasy A. Dzięki temu wymagania wobec konstrukcji nośnej są łagodniejsze, a ugięcie systemu znacznie mniejsze.
Wózki – dobór do rodzaju pracy
- WVRCF2 – wózek rolkowy do standardowych prac w poziomie,
- WVRCF3 – wózek do prac w podwieszeniu,
- WVRCBC – do konstrukcji o nachyleniu od 0 do 180°; pociągnięcie w dół automatycznie blokuje wózek w danej pozycji,
- WVRCLR – wózek serii LR, korpus ze stali nierdzewnej 316, koła z tworzywa na łożyskach, z dwoma zaczepami zabezpieczającymi przed wypięciem.
Zasada jest prosta: jeden wózek na jednego użytkownika.
Zmiana kierunku bez wypinania się
Trasa szyny nie musi być prosta. Łuki 90° o promieniu 250 mm pozwalają prowadzić prowadnicę wokół narożników, w wersji do jazdy bokiem lub od spodu, montowanej czołowo albo do sufitu. Zwrotnice ręczne i motoryzowane, w wersji 3- lub 4-kierunkowej, umożliwiają zmianę trasy bez odpinania wózka; zwrotnice motoryzowane obsługuje się pilotem, który steruje nawet dziewięcioma punktami. To właśnie dzięki temu jedna instalacja może obsłużyć całą halę, a nie pojedynczą oś.
ALTIRAIL i ALTIRAIL LR – którą szynę wybrać
Oba systemy to sztywne poziome urządzenia kotwiczące klasy D. Różnią się jedną rzeczą, która decyduje o kosztach całej instalacji: maksymalnym rozstawem mocowań. Im dalej od siebie mogą stać wsporniki, tym mniej ingerencji w konstrukcję i tym szybszy montaż.
| Parametr | ALTIRAIL | ALTIRAIL LR |
|---|---|---|
| Maksymalny rozstaw mocowań | 4 m (2 m przy pracach w podwieszeniu) | do 8 m |
| Długości prowadnicy | 1 m, 1,5 m i 3 m | 4,4 m, dostarczana wywiercona i frezowana |
| Materiał prowadnicy | aluminium 6060 T5, anodowanie na zamówienie | aluminium; w środowisku agresywnym wymaga obróbki powierzchniowej |
| Wózki | WVRCF2, WVRCF3, WVRCBC | WVRCLR (stal nierdzewna 316), zgodna również z WVRCF2 i WVRCF3 |
| Wsporniki | WVRSUP; uchwyty WVREQG (stal ocynkowana ogniowo) lub WVREQI (stal nierdzewna 304L) | WVRSUPLR1, LR2 i LR3 ze stali ocynkowanej, dopasowane do dowolnej grubości konstrukcji |
| Liczba użytkowników | maksymalnie 2 pomiędzy dwoma podporami | przebadana wg TS 16415 dla maks. 3 użytkowników |
| Kiedy wybrać | gdy konstrukcja pozwala mocować co 4 m | gdy dostępne punkty mocowania są daleko od siebie |
W praktyce ALTIRAIL LR wybiera się wtedy, gdy konstrukcja nośna nie daje swobody w rozmieszczeniu wsporników – na przykład gdy trzeba mocować się do co drugiego dźwigara hali. Przy tej samej długości trasy liczba punktów mocowania spada nawet o połowę.
Szyna asekuracyjna czy system linowy – co wybrać
To najczęstsze pytanie na etapie projektu. Sztywna prowadnica i lina rozwiązują ten sam problem, ale zachowują się zupełnie inaczej w chwili upadku.
- Ugięcie. Ugięcie prowadnicy szynowej wynosi maksymalnie 800 mm. Lina przy takim samym rozstawie ugina się znacznie bardziej, co przy niskich halach potrafi przesądzić o tym, że systemu linowego po prostu nie da się zastosować. Znikome ugięcie szyny pozwala bezpiecznie stosować system na bardzo niskich wysokościach (np. na podestach załadunkowych, cysternach czy maszynach), gdzie ugięcie liny groziłoby uderzeniem pracownika o podłoże.
- Rozkład sił. Szyna przenosi obciążenie na wszystkie wsporniki. System linowy koncentruje je na punktach końcowych, które muszą być odpowiednio mocne — a to bywa najdroższy element instalacji.
- Sztywna prowadnica nie wymaga naciągania ani okresowej wymiany liny i nie ma terminalnego absorbera energii, który trzeba by wymieniać. Nie zwalnia to jednak z przeglądu — o tym niżej.
- Kierunek pracy. Szynę można prowadzić nad głową, z boku i pod stanowiskiem, a wózek WVRCBC obsługuje konstrukcje o nachyleniu do 180°. Lina praktycznie zawsze pracuje nad użytkownikiem.
- Przeciągi i zapylenie. Tam, gdzie ruch powietrza rozkołysałby linę, sztywna prowadnica pozostaje stabilna. To jeden z powodów, dla których szyny dominują w hangarach i na stanowiskach napełniania.
Wolna przestrzeń pod użytkownikiem – jak ją policzyć
Zanim system trafi na ofertę, trzeba sprawdzić, czy pod stanowiskiem jest dość miejsca na zatrzymanie upadku. Producent podaje prosty wzór, w którym wszystkie wartości sumuje się od poziomu stóp użytkownika:
| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Ugięcie prowadnicy | maksymalnie 800 mm |
| + długość podsystemu łącząco-amortyzującego | wg karty użytego sprzętu |
| + rozwinięcie amortyzatora | wg karty użytego sprzętu |
| + wzrost użytkownika | zwykle 1,80 m |
| − wysokość zamocowania prowadnicy | wg projektu instalacji |
| + zapas bezpieczeństwa | 1,00 m |
| = wymagana wolna przestrzeń | wynik obliczenia |
Jeżeli używany jest podsystem o regulowanej długości, warto skrócić go do minimum: ogranicza to wysokość upadku i zmniejsza ryzyko wywrócenia użytkownika.
Podstawa prawna – urządzenie kotwiczące klasy D wg PN EN 795
Norma PN EN 795 „Ochrona przed upadkiem z wysokości – Urządzenia kotwiczące – Wymagania i badania” dzieli urządzenia kotwiczące na sześć klas. Poziome szyny asekuracyjne należą do klasy D: urządzeń wyposażonych w sztywne poziome prowadnice, po których przesuwa się ruchomy punkt kotwiczenia. Do systemów przeznaczonych dla więcej niż jednej osoby jednocześnie stosuje się dodatkowo specyfikację techniczną CEN/TS 16415. Pełne omówienie pozostałych klas – od A1 po E – znajdą Państwo w naszym przewodniku po urządzeniach kotwiczących EN 795.
Zakres badań, którym poddawany jest system klasy D, jest konkretny: obciążenie statyczne 0,7 kN utrzymywane przez minutę w dowolnym punkcie systemu bez odkształcenia trwałego większego niż 10 mm, badanie dynamiczne siłą 9 kN we wszystkich możliwych konfiguracjach oraz wytrzymałość statyczna od 12 kN wzwyż, zależnie od liczby użytkowników. Wersja LR została dodatkowo przebadana według TS 16415 siłą 12 kN symulującą upadek dwóch osób plus 9 kN dla trzeciej.
Certyfikat zgodności dla systemu ALTIRAIL wystawiła jednostka DEKRA Testing and Certification GmbH, a nadzór nad produkcją prowadzi APAVE SUDEUROPE SAS (jednostka notyfikowana nr 0082).
AITANA SAFETY – kompleksowe systemy kotwiczące i asekuracyjne
Od ponad dziesięciu lat dostarczamy urządzenia kotwiczące przebadane w niezależnych jednostkach notyfikowanych zgodnie z normą PN EN 795. Oprócz poziomych szyn asekuracyjnych w naszej ofercie znajdą Państwo:
- pionowy system asekuracji – prowadnice pionowe VERTIRAIL i COMBIRAIL, zgodne z EN 353-1, łączące się z instalacją poziomą,
- punkty kotwiczące taśmowe EN 795 – pojedyncze zaczepy dla jednej osoby, wtapiane w beton,
- punkty kotwiczące klasy A – do betonu, drewna, stali i blachy trapezowej,
- system MARCELINO do prac szalunkowych – tymczasowa pozioma taśma kotwicząca,
- punkty zaczepowe SCISSORSAFE – wielokrotnego użytku, klasa B,
- bezwładna masa kotwicząca – klasa E, na dachy płaskie.
Instalację szynową projektujemy pod konkretne stanowisko: przebieg trasy, rozstaw wsporników, liczbę wózków i wymaganą wolną przestrzeń.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o poziome szyny asekuracyjne
Czy szyna asekuracyjna wymaga corocznych przeglądów?
Tak. Zgodnie z normą PN-EN 795 oraz przepisami BHP, cała instalacja szynowa oraz wózki jezdne podlegają obowiązkowym przeglądom technicznym co najmniej raz na 12 miesięcy. Przegląd musi być wykonany przez kompetentną osobę upoważnioną przez producenta (Delta Plus). Dziesięcioletnia gwarancja obowiązuje pod warunkiem wykonywania corocznej konserwacji przez firmę autoryzowaną. Niezależnie od tego przed każdym użyciem obowiązuje kontrola wzrokowa prowadnicy i wózka.
Warto natomiast wiedzieć, na czym polega przewaga szyny nad systemem linowym w codziennym utrzymaniu: sztywna prowadnica nie wymaga naciągania ani okresowej wymiany liny i nie ma terminalnego absorbera energii, który trzeba by wymieniać po latach. Zakres corocznego przeglądu jest więc krótszy i tańszy, ale sam przegląd jest obowiązkowy.
Ilu pracowników może korzystać z jednej szyny jednocześnie?
Zależy od wersji. System ALTIRAIL jest przeznaczony dla maksymalnie 2 użytkowników pomiędzy dwiema podporami. Wersja ALTIRAIL LR została przebadana zgodnie ze specyfikacją TS 16415 dla maksymalnie 3 użytkowników – badanie dynamiczne siłą 12 kN symulującą upadek dwóch osób plus 9 kN dla trzeciej, przy wytrzymałości statycznej 14 kN. Każdy użytkownik musi mieć własny wózek. Dokładna liczba osób dla konkretnej instalacji wynika z projektu i jest podana na tablicy informacyjnej systemu.
Jaka jest maksymalna odległość między mocowaniami szyny?
W systemie ALTIRAIL wsporniki rozmieszcza się co maksymalnie 4 metry, a przy pracach w podwieszeniu odległość ta skraca się do 2 metrów. Wersja ALTIRAIL LR została zaprojektowana właśnie po to, żeby ten rozstaw zwiększyć: dopuszcza mocowania co 8 metrów. To najważniejsza różnica między obiema wersjami i zwykle przesądza o wyborze, bo przy tej samej trasie liczba punktów mocowania spada nawet o połowę.
Czy szynę można prowadzić po łuku i zmieniać kierunek?
Tak, i to bez wypinania się. Łuki 90° o promieniu 250 mm prowadzą prowadnicę wokół narożników, w wersji do jazdy bokiem lub od spodu. Zwrotnice ręczne i motoryzowane, 3- lub 4-kierunkowe, pozwalają zmienić trasę w ruchu; motoryzowane obsługuje się pilotem sterującym nawet dziewięcioma punktami. Wózek pokonuje złącza i narożniki bez odpinania.
Czy szyna asekuracyjna nadaje się do środowisk agresywnych?
Tak, ale wymaga świadomego doboru. Prowadnica ALTIRAIL jest wykonana z aluminium 6060 T5 i może być anodowana na zamówienie, a uchwyty mocujące dostępne są w stali ocynkowanej ogniowo lub nierdzewnej 304L. Wózek serii LR ma korpus ze stali nierdzewnej 316. Producent zaznacza, że przy montażu w środowisku przemysłowym, petrochemicznym, morskim lub nadmorskim prowadnica LR powinna otrzymać odpowiednią obróbkę powierzchniową – malowanie proszkowe albo anodowanie. Przy zapytaniu warto od razu podać charakter środowiska.
Planują Państwo instalację szynową na swoim obiekcie?
Szukasz sprawdzonego rozwiązania do zabezpieczenia stanowisk pracy na wysokości w swoim zakładzie lub na budowie? Dobierzemy wersję ALTIRAIL albo ALTIRAIL LR, rozstaw wsporników, typ wózków i policzymy wymaganą wolną przestrzeń pod stanowiskiem. Odwiedź nasz główny dział i sprawdź pozostałe punkty kotwiczące i systemy asekuracyjne lub przejdź do sekcji stacjonarne systemy asekuracyjne na dachach.
Macie wątpliwości, jaki system wybrać do swojego projektu? Skontaktuj się z nami. Jako specjaliści B2B zapewniamy pełne wsparcie: od audytu i doboru konstrukcji po certyfikowany montaż i coroczne przeglądy.