Zabezpieczenie mostów i wiaduktów – siatki bezpieczeństwa na krawędzi mostu
Budowa, rozbudowa i modernizacja obiektów inżynieryjnych – takich jak mosty, wiadukty, estakady czy przejścia podziemne – różni się od każdej innej budowy jedną rzeczą: pod spodem coś się dzieje. Prace montażowe, deskowanie krawędzi płyty mostowej, zbrojenie oraz betonowanie odbywają się bezpośrednio nad otwartą przestrzenią, rzekami, liniami kolejowymi lub czynnymi drogami. Dlatego zabezpieczenie mostów i wiaduktów musi rozwiązać dwa problemy naraz: nie dopuścić do upadku pracownika z krawędzi pomostu i nie dopuścić, żeby cokolwiek spadło na to, co przejeżdża pod obiektem. Barierka rozwiązuje tylko pierwszy z nich. Siatki mostowe rozpięte na wspornikach pod krawędzią płyty rozwiązują oba. W AITANA SAFETY projektujemy i dostarczamy specjalistyczne Środki Ochrony Zbiorowej (ŚOZ), w tym atestowane siatki mostowe oraz obwodowe systemy zabezpieczenia krawędzi (RAND+ i RAND EXTRA). Nasze rozwiązania pozwalają wyeliminować ryzyko upadku z wysokości pracowników oraz chronią strefę poniżej obiektu przed spadającymi przedmiotami i materiałami budowlanymi.
Cztery rzeczy, które na obiekcie mostowym trzeba rozwiązać jednocześnie
Prace na obiektach mostowych różnią się od standardowego budownictwa kubaturowego. Wybierając system ochrony zbiorowej na moście lub wiadukcie, kierownik budowy oraz specjalista BHP muszą uwzględnić szereg unikalnych czynników:
- Skomplikowana geometria i duże wsporniki (wsporniki płyt mostowych): Płyty deckowe mostów często posiadają znaczne wysięgi (wsporniki do 2–3 metrów poza główną belkę lub dźwigar), na których montaż tradycyjnych balustrad zaciskowych jest niemożliwy.
- Podwójna strefa zagrożenia: Zabezpieczenie musi chronić nie tylko zbrojarzy i cieśli pracujących na górze, ale również ruch drogowy, kolejowy lub żeglugowy odbywający się pod obiektem (ochrona przed spadającym gruzem, narzędziami i elementami szalunków). Zamknięcie drogi albo torów pod obiektem to zwykle najdroższa pozycja całego harmonogramu. Zabezpieczenie, którego montaż wymaga zajęcia pasa ruchu pod mostem, przestaje być tanie, choćby samo w sobie kosztowało niewiele.
- Brak możliwości stosowania szelek (ŚOI): Stosowanie szelek i lin asekuracyjnych przy montażu krawędzi płyty mostowej znacznie ogranicza mobilność pracowników i spowalnia procesy technologiczne. Co więcej, w przypadku upadku poza krawędź bez systemu wyłapującego występuje ryzyko uderzenia w spód konstrukcji lub filar.
- W konstrukcję nie zawsze wolno wiercić. Przy obiektach istniejących, a szczególnie zabytkowych, ingerencja w płytę bywa wykluczona albo wymaga osobnych uzgodnień.
Te cztery warunki razem eliminują większość rozwiązań. Zostaje zabezpieczenie krawędzi oparte na siatkach — lekkie, montowane od góry i przestawialne. Sam system opisujemy szczegółowo przy zabezpieczeniu krawędzi hal stalowych; tutaj skupiamy się na tym, co jest specyficzne dla obiektów mostowych.
Zabezpieczenie krawędzi pomostu – jak to działa na moście
System RAND+ składa się ze stalowych wsporników zamocowanych do konstrukcji utrzymującej obiektu mostowego (pod płytą) za pomocą uchwytów oraz oczkowanej siatki bezpieczeństwa (zgodnej z PN-EN 1263-1) . Pracownik, który straci równowagę przy krawędzi mostu, trafia w siatkę, a nie obok niej. Dolny brzeg siatki napina się pasami taśmowymi o wytrzymałości 50 kN do punktów zaczepowych. Nie ma szczeliny między krawędzią a siatką.
- Montaż bez dźwigu: Wsporniki stalowe i siatki szyte na wymiar są na tyle lekkie, że wszystkie czynności montażowe i demontażowe wykonuje się ręcznie.
- Rozstaw wsporników do 7 metrów: Im większy rozstaw, tym mniej punktów mocowania trzeba wykonać na wysokości — a każdy punkt to praca z podnośnika.
Zabezpieczanie prześwitów – ochrona tego, co przejeżdża pod obiektem
Przy pracach na moście zagrożeniem jest nie tylko upadek człowieka, ale też wszystko, co może przelecieć przez prześwit między przęsłami albo przez krawędź: narzędzie, element szalunku, kawałek gruzu, śruba. Ochrona mostów w tym zakresie działa na dwóch poziomach:
- Sama siatka bezpieczeństwa o oczkach 100 mm zatrzymuje przedmioty większe od oczka — a to obejmuje większość tego, co realnie spada z mostu.
- Tam, gdzie zagrożeniem jest drobnica — gruz, odpryski betonu, drobne elementy — siatkę uzupełnia się gęstą tkaniną ochronną. Ten wariant opisujemy przy zabezpieczeniu przed spadkiem przedmiotów.
Różnica dla inwestora jest prosta: przy zabezpieczonym prześwicie ruch pod obiektem może się odbywać dalej. Przy niezabezpieczonym trzeba go wstrzymać albo przełożyć, a to zwykle kosztuje więcej niż całe zabezpieczenie krawędzi.
Gdy wysięg płyty przekracza 2 metry – system RAND EXTRA EDGE PROTECTION
Standardowe rozwiązanie zakłada, że wspornik da się zamocować w rozsądnej odległości od krawędzi. W przypadku obiektów o bardzo dużym wysięgu płyty wspornikowej (gdzie brak dostępu od góry lub krawędź jest mocno wysunięta), stosujemy zaawansowany system inżynieryjny RAND EXTRA. Jest to rozwiązanie przeznaczone do mostów o wysięgu wspornika płyty do 3 metrów.
Regulowane ramiona teleskopowe (górne i dolne) mocowane są za pomocą kotew mechanicznych bezpośrednio do środnika lub półki belki mostowej (np. skrzyniowej lub dwuteowej). Konstrukcja pozwala zbliżyć pionowy słupek z siatką asekuracyjną praktycznie do samej krawędzi mostu. Rozstaw między słupkami do 5 m.
Ochrona wiaduktów na wymiar – rozwiązanie dostosowane do obiektu
Żaden obiekt inżynieryjny nie jest identyczny. Różnią się wysięgiem płyty, obecność deskowań gzymsowych, rozstawy belek prefabrykowanych, dostępem od spodu, kolejnością robót i tym, czy w konstrukcję wolno ingerować. Dlatego w AITANA SAFETY nie sprzedajemy wyłącznie gotowych zestawów z katalogu.
W praktyce wygląda to tak:
- Zespół inżynieryjny analizuje projekt wykonawczy obiektu i harmonogram robót, zanim cokolwiek wycenimy. Rozstaw wsporników i sposób zakotwienia wynikają z konstrukcji.
- Projektujemy dedykowane uchwyty i elementy kotwiące pod konkretny przekrój.
- Uzgadniamy z wykonawcą, gdzie mają się znaleźć elementy kotwiczące, żeby dało się je osadzić przed betonowaniem. To najtańszy moment na podjęcie tej decyzji.
- Dobieramy siatki szyte na wymiar do rzeczywistych długości przęseł.
Dzięki temu zabezpieczenie wiaduktów oraz mostów można sprawnie zamontować zarówno na betonowych deskowaniach przejezdnych, na belkach stalowych, jak i na gotowych krawędziach gzymsowych.
Podstawa prawna – jakie normy obowiązują przy zabezpieczeniu krawędzi mostu
W tym rozwiązaniu spotykają się dwie normy i warto rozumieć, do czego odnosi się każda z nich:
- PN-EN 13374 – tymczasowe systemy zabezpieczeń na krawędzi budynków. Do tej normy odnoszą się wymagania obciążeniowe konstrukcji nośnej: słupków i wsporników. Rozstaw wsporników dobiera się tak, aby te wymagania spełnić.
- PN-EN 1263 – siatki bezpieczeństwa. Do tej normy odnosi się sama siatka. Stosujemy siatki o oczkach 100 mm, w układzie odpowiadającym siatką typu S. Wymagania dotyczące produkcji i badań siatki opisuje część 1 normy, zasady montażu — część 2. Szerzej piszemy o tym przy siatkach bezpieczeństwa typu S.
Co dokładnie zbadano i z jakim wynikiem
System poddano badaniu zgodności z wymaganiami obciążenia dynamicznego klasy C według punktu 7.5.2 normy EN 13374:2013. Badanie przeprowadzono w Laboratorium Elementów Bezpieczeństwa AIDICO w Hiszpanii, akredytowanym pod numerem ENAC 25/C-PR226.
Na czym polega to badanie:
- Masa próbna 75 kg spada swobodnie po płaszczyźnie nachylonej pod kątem 60° i po pięciu metrach uderza w system.
- Energia uderzenia wynosi 3 200 dżuli w chwili kontaktu z próbką.
- Wykonano cztery uderzenia w dwóch układach: dwa pomiędzy wspornikami i dwa bezpośrednio we wspornik — bez wymiany ani naprawy jakiegokolwiek elementu pomiędzy nimi.
- Po każdym uderzeniu ciało próbne pozostawało w kontakcie z systemem przez co najmniej trzy minuty.
Wynik: w każdym z czterech uderzeń system zatrzymał ciało próbne. Maksymalne ugięcie chwilowe wyniosło 1 800 mm przy pierwszym uderzeniu i 1 265 mm przy drugim. Laboratorium odnotowało, że w pochłanianiu energii uczestniczy cały zespół — zarówno siatka, jak i wsporniki.
Sprawozdanie z badań nie jest certyfikatem wyrobu i AIDICO zaznacza to wprost. Jest natomiast dokumentem, który pokazuje, jak system zachował się w warunkach określonych przez normę. Nagranie z przebiegu badań oraz pełny opis systemu znajdą Państwo na stronie o zabezpieczeniu krawędzi hal stalowych.
Niezależnie od norm obowiązuje zasada nadrzędna wynikającą z Dyrektywy Unijnej 89/391/EWG oraz przepisy BHP dla robót budowlanych: stosowanie Środków Ochrony Zbiorowej (ŚOZ) ma bezwzględny priorytet przed ochroną indywidualną (ŚOI). Na obiekcie mostowym ma to dodatkowy wymiar — szelki chronią wpiętego pracownika, ale nie chronią nikogo, kto przejeżdża pod obiektem.
FAQ – najczęstsze pytania o zabezpieczenie obiektów mostowych
Czy siatka mostowa chroni również przed spadaniem narzędzi na przejeżdżające auta?
Sama siatka asekuracyjna o oczku 100 mm chroni przed spadnięciem ludzi oraz dużych elementów szalunkowych. Aby zabezpieczyć strefę pod mostem przed drobnym gruzem i narzędziami, na siatkę główną nakłada się tkaninę ochronną o małym oczku.
Czy montaż systemu wymaga wiercenia w konstrukcji mostu?
Nie zawsze, i to zależy od tego, kiedy zapadnie decyzja. Przy obiektach budowanych od nowa najkorzystniej jest osadzić elementy kotwiczące w płycie jeszcze przed betonowaniem — wtedy nie ma żadnej ingerencji w gotową konstrukcję. Przy obiektach istniejących sposób zamocowania ustalamy indywidualnie na podstawie rysunków. Dlatego rozmowę o zabezpieczeniu warto zacząć na etapie projektu, a nie wtedy, gdy płyta już stoi.
Czy zabezpieczenie przekłada się wraz z postępem robót?
Tak, i to jest jedna z głównych zalet tego rozwiązania na obiektach liniowych. Prace na moście przesuwają się przęsło po przęśle, a system rozbiera się i przedstawia ręcznie, bez dźwigu. W praktyce oznacza to, że nie trzeba kupować zabezpieczenia na całą długość obiektu naraz — wystarczy tyle, ile obejmuje aktualny front robót, i przestawiać je za postępem.
Co przy remoncie obiektu pozostającego w ruchu?
To najczęstszy przypadek przy wiaduktach nad drogami i liniami kolejowymi. Zabezpieczenie montuje się wtedy od strony pomostu i z podwieszanego wózka roboczego, bez zajmowania pasa ruchu pod obiektem. Ponieważ wszystkie elementy przenosi się ręcznie, prace montażowe można prowadzić w oknach czasowych między przejazdami albo w godzinach mniejszego natężenia ruchu.
Czy montaż systemu RAND+ przeszkadza w betonowaniu lub zbrojeniu płyty?
Nie. Uchwyty mocujące i ramiona systemu instalowane są na zewnątrz krawędzi płyty (np. od spodu wspornika lub do boków belek), dzięki czemu cała powierzchnia robocza płyty mostowej pozostaje wolna od przeszkód dla cieśli i zbrojarzy.
Planują Państwo prace na obiekcie mostowym?
Planują Państwo budowę, poszerzenie lub remont obiektu mostowego, estakady bądź wiaduktu? Pomożemy dobrać bezpieczny i zgodny z prawem system ochrony zbiorowej (ŚOZ) dopasowany do geometrii projektu. Proszę się z nami skontaktować. Na podstawie rysunków obiektu mostowego oraz harmonogram robót przygotujemy rozwiązanie zabezpieczenia krawędzi, projekt rozmieszczenia elementów oraz wycenę.
Zabezpieczenie mostów to jedno z zastosowań siatek asekuracyjnych. Pełny przegląd rozwiązań — cztery układy normy EN 1263, systemy do zabezpieczenia krawędzi i ochrona przed spadkiem przedmiotów — znajdą Państwo w naszym przewodniku: siatka bezpieczeństwa jako środek ochrony zbiorowej.