Siatki bezpieczeństwa typu V – wspornik ruchomy przy samej krawędzi stropu
Układ V PN-EN 1263 to siatka bezpieczeństwa z liną graniczną zamocowana do elementów utrzymujących typu wysięgnikowego i rozpięta pionowo wzdłuż krawędzi stropu. Stosuje się go tam, gdzie przy pracach zbrojarskich i deskowaniu nie można jeszcze zamontować balustrady, a otwory poniżej poziomu pracy trzeba zamknąć. Siatka bezpieczeństwa z wspornikiem ruchomym tworzy pionową przegrodę wzdłuż całej krawędzi na najwyższych, nieosłoniętych kondygnacjach, gdzie prowadzone są prace. W przeciwieństwie do tradycyjnych, sztywnych szubienic budowlanych, nasz system pozwala na precyzyjną regulację kąta nachylenia ramion i idealne dociągnięcie dolnego brzegu siatki do krawędzi stropu. Dzięki temu eliminuje niebezpieczną przestrzeń między budynkiem a siatką, tworząc ciągłą, pionową klatkę ochronną wokół stanowiska pracy. Poniżej tłumaczymy, jak działa wspornik ruchomy, ile realnie trwa jego montaż i jakie wymagania stawia norma PN-EN 1263-1 w przypadku siatki bezpieczeństwa typu V.
Układ V w normie – i dlaczego nie każdy układ V jest taki sam
W klasyfikacji normy PN-EN 1263-1, układ V oznacza siatkę bezpieczeństwa z liną graniczną zamocowaną do elementów utrzymujących typu wysięgnikowego. To wszystko, co norma określa. Nie mówi ona, jak daleko od krawędzi ma się znaleźć siatka ani pod jakim kątem ma stać wysięgnik — a to są dokładnie te dwie rzeczy, które decydują o tym, czy pracownik przy upadku pokona pół metra, czy sześć. Pozostałe układy normy rozwiązują inne sytuacje:
- Układ S – siatka pozioma rozpięta pod poziomem pracy mocowana bezpośrednio do elementów konstrukcyjnych. Jest to najprostszy, a zatem najtańsze system. Szerzej przy siatkach bezpieczeństwa typu S.
- Układ T – siatka mocowana do wsporników poziomych, montowana kondygnacja po kondygnacji przy elewacji. Szerzej przy siatkach bezpieczeństwa typu T.
- Układ U – siatka mocowana pionowo do konstrukcji utrzymującej, stosowana jako osłona krawędzi. Przykładem tego układu jest nasze zabezpieczenie krawędzi hal.
Problem klasycznych szubienic: trzy metry wolnej przestrzeni
Najczęściej spotykanym rozwiązaniem w układzie V są siatki na sztywnych wysięgnikach, potocznie nazywane szubienicami. Wysięgnik jest mocowane na stropach utrzymując siatkę w stałej odległości około 3 metrów od krawędzi do zabezpieczenia, pozostawiając otwarta przestrzeń między krawędzią roboczą a siatką. Ta przestrzeń stwarza poważne zagrożenie. Pracownik tracący równowagę na krawędzi stropu spada w kilkometrową przepaść zanim trafi w siatkę, co wiąże się z ryzykiem uderzenia o elementy konstrukcyjne, szalunki czy niższe kondygnacje i doznania ciężkich obrażeń ciała. System spełnia swoje zadanie — człowiek nie spada na ziemię — ale skutki takiego upadku bywają poważne.
Wspornik ruchomy rozwiązuje to inaczej. Ramię jest regulowane i można je maksymalnej przybliżyć do zabezpieczanej krawędzi, zamiast trzymać siatkę na stałym wysięgu. Tworzy zwartą, elastyczną barierę bezpośrednio przy stanowisku pracy zbrojarzy i cieśli, uniemożliwiając wpadnięcie pracownika w wolny prześwit. Pracownik po utracie równowagi zostaje natychmiast wychwycony przez siatkę bez przebywania wielometrowego lotu w dół.
| Cecha | Klasyczna szubienica (wysięgnik stały) |
Wspornik ruchomy (wysięgnik regulowany) |
|---|---|---|
| Odległość siatki od krawędzi stropu | ok. 3 m, na stałe | przy samej krawędzi, regulowana w 5 położeniach |
| Długość upadku, zanim siatka zatrzyma pracownika | od 3 do 6 m | ograniczona do przestrzeni tuż przy krawędzi |
| Chroniona kondygnacja | tylko niższa; kondygnacja robocza pozostaje prawie otwarta | obie: niższa i ta, na której trwają prace |
| Montaż | wyłącznie dźwigiem | ręcznie, dwie osoby; dźwig opcjonalnie |
| Przeniesienie na wyższą kondygnację | dźwigiem, komplet w całości | dźwigiem, ale szybciej — po pierwszej kondygnacji siatek nie trzeba już łączyć |
| Zachowanie przy silnym wietrze | siatka wisi luźno i pracuje jak żagiel | siatka prowadzona wewnątrz wspornika, bez swobody ruchu |
Porównanie dotyczy dwóch rozwiązań mieszczących się w tym samym układzie V normy PN-EN 1263-1. Norma opisuje sposób zamocowania siatki, a nie jej odległość od krawędzi ani kąt wysięgnika.
Budowa i elementy składowe systemu V - wspornik ruchomy
System V składa się ze powtarzalnych modułów stalowych oraz atestowanej siatki asekuracyjnej:
- Kasetki montażowe (plastikowe lub metalowe) — Kasetka plastikowa (60×40×4×170 mm) umieszcza się w świeżym betonie i stanowi gniazda do późniejszego mocowania wsporników systemu asekuracyjnego. Jest to najtańszy i najprostszy sposób na mocowanie systemu asekuracyjnego. Jeżeli tego momentu nie uda się wykorzystać, stosuje się wtedy kasetkę metalową 60×40×4×150 mm, kotwioną do stropu czterema śrubami M12×100 lub M12×120 mm.
- Podstawa wspornika ruchomego — profil stalowy 60×40×4 mm o długości 1200 mm ze zintegrowanym zamkiem dolnym i górnym oraz 5 profilowanymi otworami regulacji kąta, wkładany w kasetkę na głębokość około 10 cm.
- Przedłużenie wspornika — profil stalowy 60×40×4 mm o długości 2000 mm. Element opcjonalny; zwiększa całkowita wysokość ochronna zestawu aż do 5,72 m.
- Wspornik ruchomy — profil stalowy 60×40×3 mm o długości 3000 mm, łączony z podstawą lub z przedłużeniem śrubą bezpieczeństwa M14. Jest on zakończony pierścieniem do prowadzenia liny wiążącej.
Kąt wspornika ustawia się położeniem śruby bezpieczeństwa, a możliwych położeń jest pięć. Zmieniając położenie, zmienia się jednocześnie wysokość siatki i jej odległość od krawędzi. Można to zrobić w każdej chwili, także po zamontowaniu siatki. Do pierścienia Ø10 mm w górnej części wspornika prowadzi się linę wiążącą, którą siatkę podnosi się i opuszcza.
Siatki produkowane są w dwóch formatach: 5 × 10 m, kiedy mocuje się je po zewnętrznej stronie wsporników, oraz 6 × 10 m, kiedy mocuje się je po stronie wewnętrznej. Mają oczko kwadratowe o maksymalnym rozmiarze 100 mm i są badane zgodnie z PN-EN 1263-1 w klasie A2. Siatki łączy się ze sobą liną łączącą tak, aby między brzegami nie powstały szczeliny większe niż 100 mm. Zachodzenie siatek na siebie nie jest dopuszczalne. W przypadku, gdy nad siatką typu V prowadzone są prace generujące drobny gruz, na siatkę główną można doszyć siatkę przeciwpyłową.
Dolny brzeg siatki mocuje się do stropu hakami stalowymi z pręta żebrowanego Ø8 AEH 400S, osadzonymi w betonie na głębokość co najmniej 10 cm i w odległości co najmniej 10 cm od krawężnika, w rozstawie nieprzekraczającym 50 cm. Tam, gdzie na krawędzi znajdują się filary, stosuje się kotwy z oczkiem i linę taśmową w rozstawie do 2,5 m albo kotwy z hakiem huśtawkowym co 0,5 m.
Montaż bez dźwigu – ile to realnie trwa
Proces montażu siatek typu V ze wspornikiem ruchomym jest przemyślany pod kątem jak najszybszego postępu robót. Klasyczne szubienice montuje się dźwigiem i przenosi dźwigiem. Wspornik ruchomy montują dwie osoby ręcznie; dźwig potrzebny jest dopiero przy przenoszeniu kompletu na wyższą kondygnację, i nawet wtedy nie zawsze. Zespół wspornika wraz z siatką waży jedynie ok. 33 Kg. Poniżej czasy, które podaje producent systemu. Nie są to wartości katalogowe oderwane od budowy — wynikają z rozpisania każdej czynności na osoby i minuty:
| Czynność | Zakres | Zespół | Czas |
|---|---|---|---|
| Osadzenie kasetek i haków | 50 mb krawędzi | 2 osoby | maks. 20 min |
| Montaż jednego wspornika | 1 szt. | 2 osoby | maks. 5 min |
| Rozwieszenie i połączenie siatek | 50 mb krawędzi | 2 osoby | ok. 70 min |
| Przeniesienie na wyższą kondygnację | 50 mb krawędzi | 3 osoby (z operatorem dźwigu) | maks. 85 min |
Czasy podane przez producenta systemu, rozpisane na osoby i minuty. Przeniesienie na kolejne kondygnacje trwa krócej, ponieważ siatek nie trzeba już ze sobą łączyć.
Beton nie musi być w pełni dojrzały. W normalnych warunkach system można montować 24 do 48 godzin po betonowaniu — wystarczy, że beton osiągnie 40% swojej wytrzymałości, ponieważ wspornik ruchomy nie wprowadza dużych obciążeń w strop. Jedna rzecz wymaga jednak decyzji wcześniej. Miejsca kasetek i haków powinny znaleźć się w planie BIOZ, bo kasetki osadza się w świeżym betonie.
Podstawa prawna – PN-EN 1263-1 i klasa A2
Dyrektywa 92/57/EWG wskazuje siatki bezpieczeństwa wśród rozwiązań chroniących przed głębokim upadkiem. Na wniosek Komisji Europejskiej Europejski Komitet Normalizacyjny opracował normę EN 1263, która ma dwie części: część 1 opisuje wymagania bezpieczeństwa i metody badań, część 2 — wymagania dotyczące instalowania siatek.
System wsporników ruchomych zdał wszystkie badania określone w normie PN-EN 1263-1. Same siatki są badane w klasie A2, mają oczko kwadratowe o maksymalnym rozmiarze 100 mm, a ich lina graniczna ma wytrzymałość na rozciąganie powyżej 20 kN.
Ogólne wymagania normy — cztery układy, wymiary siatek, oczko badane i obowiązkowe badanie coroczne — opisaliśmy szczegółowo przy siatkach bezpieczeństwa typu S. Tutaj skupiamy się na tym, co dotyczy wyłącznie wspornika ruchomego.
FAQ – najczęstsze pytania o siatki bezpieczeństwa typu V
Czym różni się system wspornika ruchomego od tradycyjnych szubienic?
Tradycyjne szubienice utrzymują siatkę w odległości 3 metrów od krawędzi budynku, gdzie prowadzone prac, tworząc niebezpieczną lukę między stropem a siatką, w którą pracownik może wpaść podczas upadku z wysokości. System wspornika ruchomego AITANA SAFETY pozwala ustawić siatki pod samą krawędź stropu, tworząc szczelną, pionową barierę ochronną bez wolnego prześwitu. Zmiany kąta dokonuje się także po zamontowaniu siatki, więc system dostosowuje się do postępu robót zamiast wymuszać jedno ustawienie na całą budowę.
Jaki jest maksymalny rozstaw wsporników ruchomych na elewacji?
Maksymalny bezpieczny rozstaw pomiędzy kasetkami montażowymi wsporników wynosi 5 m.
Czy wspornik ruchomy wymaga użycia dźwigu ?
Do montażu nie. Jeden wspornik ruchomy montują dwie osoby w maksymalnie pięć minut, ręcznie, bez żadnego sprzętu podnoszącego. Dźwig przydaje się dopiero przy przenoszeniu kompletu wsporników i siatek na wyższą kondygnację (chociaż nie jest to konieczny – zestaw wspornika ze stali S-275JR waży około 33 kg) . Wtedy pracuje trzyosobowy zespół z operatorem dźwigu włącznie. Dla porównania, klasyczne szubienice wymagają dźwigu zarówno przy pierwszym montażu, jak i przy każdym przeniesieniu.
Jak zachowuje się wspornik ruchomy (układ V) przy silnym wietrze?
We wsporniku ruchomym siatka prowadzona jest wewnątrz wspornika, więc nie ma swobody ruchu i przy wietrze zachowuje się spokojnie. W rozwiązaniach, w których siatka wisi luźno, przy silnym wietrze pracuje jak żagiel — to obciąża konstrukcję i jest najbardziej ryzykowny moment przy przenoszeniu systemu na wyższą kondygnację. Niezależnie od systemu, przy pracach na wysokości obowiązują ograniczenia wiatrowe obowiązujące na danej budowie.
Jak wysoka musi być siatka typu V ponad poziomem roboczym?
Zgodnie z normą PN-EN 1263-2, górna krawędź siatki bezpieczeństwa w układzie V musi znajdować się co najmniej 1 m powyżej stanowiska pracy zbrojarzy lub cieśli.
Szukają Państwo rozwiązania do zabezpieczenia krawędź stropu przy zbrojeniu i deskowaniu?
Najtańszy moment na tę decyzję jest przed betonowaniem, bo kasetki systemu wsporników ruchomych osadza się w świeżym betonie. Wyślij nam rzut kondygnacji z wymiarami krawędzi do zabezpieczenia. Przygotujemy rozmieszczenie wsporników i kasetek do wpisania w plan BIOZ oraz wycenę. Proszę się z nami skontaktować.
Jeżeli poniżej poziomu pracy trzeba dodatkowo zabezpieczyć strefę przed spadającym gruzem i narzędziami, temu zagadnieniu poświęciliśmy osobną stronę o zabezpieczeniu przed spadkiem przedmiotów.
Układ V jest jednym z czterech układów opisanych w normie EN 1263. Jeżeli nie mają Państwo pewności, który pasuje do danego obiektu, proszę zajrzeć do naszego przewodnika: jak dobrać siatkę asekuracyjną do rodzaju obiektu.